100 bài Kinh Phật (Một Trăm Truyện Tích Nhân Duyên Phật Giáo)

Cuốn “Một trăm bài kinh Phật”do Nhà xuất bản Tôn giáo xuất bản, tác giả: Đoàn Trung Còn, dịch và chú giải: Nguyễn Minh Tiến; nguyên bản tiếng Phạn nhan đề là Avadna-Cataka, nằm trong Đại Tạng Kinh, và đã được phiên dịch ra nhiều thứ tiếng như Tây Tạng, Pli, Hán, Pháp... Bản dịch tiếng Pháp lấy tựa là “Avadna-Cataka ou Cent légendes bouddhiques”, do Léon Feer dịch và phát hành tại nhà sách Ernest Leroux 28 Rue Bonaparte Paris, in xong năm 1891. Trước đây cư sĩ Đoàn Trung Còn đã dịch bản tiếng Pháp này sang tiếng Việt. Bản chữ Hán nhan đề là “Soạn tập bá duyên kinh”, do ngài Chi Khiêm đời nhà Ngô ở Trung Quốc dịch từ tiếng Phạn. Đây là một bản kinh Phật đặc sắc, nêu bật lên ý nghĩa nhân quả bằng những truyện tích nhân duyên rất sống động, được thuật lại với nhiều chi tiết thú vị. Với nội dung thích hợp với tất cả mọi tầng lớp, mọi lứa tuổi. Bất cứ ai khi đọc qua một trong những truyện tích này, cũng đều có thể rút ra được những điều cần chiêm nghiệm, suy ngẫm trong cách ứng xử hàng ngày của mình. Qua những điển tích này, chúng ta thấy, từ nhiều thế kỷ qua câu nói quen thuộc đối với mọi người Việt, đó là: “Ở hiền gặp lành”. Đây chính là tinh thần Phật giáo in đậm trong dân gian, đạo lý không cần rút ra từ thiên kinh, vạn quyển, mà như một sự chứng nghiệm cụ thể qua những gì tai nghe mắt thấy hàng ngày. Chính nhờ vậy mà bản dịch của cư sĩ Đoàn Trung Còn trước đây đã được sự đón nhận rất nhiệt tình từ nhiều tầng lớp độc giả khác nhau, từ bậc trí thức uyên thâm cho đến giới bình dân. Thanh Huyền

Phật pháp khái luận

Phật pháp là gì? Chính là những giáo pháp chỉ dạy con đường đưa đến giác ngộ và hết khổ do đấng giác ngộ là đức Phật tìm ra và truyền dạy cho chúng sinh. Kế thừa hạnh nguyện ấy, Pháp sư Ấn Thuận, người Trung Hoa đã thể hiện những nghiên cứu uyên thâm, kiến giả sâu sắc và mới mẻ về những vấn đề căn bản trong tư tưởng Phật giáo qua cuốn Phật pháp khái luận. Cuốn Phật pháp khái luận gồm 20 chương, do Pháp sư Ấn Thuận người Trung Hoa viết ra bằng Hán ngữ từ bản thảo là các bài giảng của kinh A Hàm giảng yếu khi ngài giảng dạy tại Viện Giáo lý Hán Tạng Bắc Bồi năm 1943, và tại Hạ Đảo năm 1948. Cuốn sách trình bày một cách hệ thống về một số vấn đề lý luận cơ bản của Phật giáo như: Lý luận trung đạo duyên khởi, về nghiệp lực luân hồi của hữu hình, về tâm lý học Phật giáo, về mối quan hệ mật thiết giữa Phật giáo và nhân sinh v.v. Trên cơ sở lý luận của kinh A Hàm và bộ Trung quán luận của ngài Long Thọ, và bám vào nguyên tắc tứ y (y pháp bất y nhân, y nghĩa bất y ngữ, y trí bất y thức, y liễu nghĩa kinh bất y bất liễu nghĩa kinh) để tìm tòi suy nghĩ nên tác giả đã đưa ra được nhiều kiến giải sâu sắc, mới mẻ, độc đáo và hợp lý về Phật pháp. Pháp sư Ân Thuận là một hành giả uyên thâm về Phật pháp. Ngài đã noi theo con đường của đức Phật trong cách tùy cơ thuyết pháp, không chấp pháp nhưng không xa dời pháp. Tác giả nói về các vấn đề cương yếu của Phật học với cách diễn đạt trong sáng, dễ hiểu bằng ngôn từ đại chúng có thể phù hợp với mọi căn cơ, mọi trình độ, có thể giúp người học Phật từ sơ cơ đến thượng căn đều có thể dễ dàng tiếp cận là lĩnh hội những vấn đề cơ bản về Phật giáo. Cuốn sách mở đầu bằng việc tổng thuật về Tam bảo, nhưng lại lấy việc bàn về “pháp” và mục đích chính. Vì vậy, bàn về “Phật” thì định nghĩa là “người đầu tiên giác ngộ pháp”; bàn về “Tăng” thì định nghĩa là “người phụng hành pháp”. Phương thức trình bày lấy “duyên khởi pháp” làm trung tâm để thống nhiếp Tam bảo ấy rõ ràng là hoàn toàn khác với phương thức của các bộ phái Phật giáo lấy “Tăng già làm trung tâm”, hoặc Đại thừa Phật giáo lấy “đức Phật làm trung tâm”. Trong cuốn sách này, có những chương (như chương 8: Phật pháp tâm lý quán) trình bày về tính chất của “ý căn” từ bản nghĩa của “kinh A Hàm” mà trình bày về các nghĩa dẫn thân của các bộ phái, có thể giúp cho chúng ta nắm vững kinh mạch biến chuyển của tư tưởng Phật giáo. Điều đó, đối với người mới học Phật có thể là khó và tương đối cao. Nhưng về đại thể, nó chứa đựng nội dung chủ yếu và cơ bản của Phật pháp, thích hợp với những người mới nhập môn. Cuốn sách có thể giúp họ nắm vững toàn thể tư tưởng căn bản của Phật pháp. Bên cạnh đó, với những kiến giải sâu sắc và độc đáo lại rất có ích cho những người đã tu học lâu năm và có trình độ uyên thâm muốn tăng trưởng trên con đường tu học. Với giá trị của cuốn sách như trên, Phật pháp khái luận đã được giới tu hành và nghiên cứu Phật học Việt Nam quan tâm, đánh giá cao, được Hòa thượng Thích Trí Độ (người đồng biên tập cuốn Từ điển Phật học, nguyên Hội trưởng Hội Phật giáo thống nhất Việt Nam), Hòa thượng Thích Đức Nhuận (vị Pháp chủ đầu tiên của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, bác sỹ Tâm Minh Lê Đình Thám (người có công lớn trong phong trào chấn hưng Phật giáo và sáng lập ra tổ chức Gia đình Phật tử Việt Nam) và các vị khác trong ban lãnh đạo trường Tu học Phật pháp trung ương Hội Phật giáo thống nhất Việt Nam dùng làm tài liệu cơ sở để soạn giáo trình giảng dạy của nhà trường. Với hạnh nguyện mang giáo lý Phật để phổ cập làm lợi lạc chúng sinh và tiếp thụ lý tưởng “Phật giáo thế gian” của tác giả - Pháp sư Ấn Thuận, hai vị sư Thích Thanh Ninh và Thích Phúc Tuệ đã biên dịch cuốn Phật pháp khái luận ra Việt ngữ để mang giáo pháp Phật và tư tưởng của Pháp sư Ấn Thuận đến gần với độc giả Việt Nam. Sách do Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin xuất bản tháng 4/2011.  Xin trân trọng giới thiệu cùng độc giả./. Yên Sơn

Thẩm mỹ Phật giáo thời Lý - Trần qua văn chương

Cái đặc chất tâm hồn và tình cảm dân tộc qua Phật giáo thời Lý-Trần đã thể hiện trọn vẹn trong đặc điểm của văn hóa dân tộc và thực sự tồn tại dưới dạng văn hóa thẩm mỹ trong sự tồn tại của xã hội, dân tộc Việt Nam. Phật giáo Việt Nam dù có nguồn gốc từ Ấn Độ hay Trung Quốc truyền sang và chịu ảnh hưởng của nền Phật giáo hai nước này, nhưng qua các triều đại Đinh, Lê, Lý, Trần,… Phật giáo Việt Nam đã thực sự cảm nhận được truyền thống tinh hoa của dân tộc, chuyển mình thể nhập sinh động trong lòng dân tộc. Phật giáo là Phật giáo của Việt Nam, “Phật giáo Việt Nam”. Từ đó, Phật giáo Việt Nam với phong cách, với những phương pháp độc đáo được ấp ủ, tôi luyện từ hồn thiêng sông núi; “con Hồng cháu Lạc” đã có những cảm xúc, biểu tượng, lý tưởng, tình cảm, thị hiếu (chủ thể thẩm mỹ) và lẫn cả cái đẹp, cái bi, cái hài, cái trác tuyệt (khách thể thẩm mỹ)… để làm nên một thời đại thi ca huy hoàng gần năm trăm năm với đầy đủ tính chất thẩm mỹ đặc sắc của riêng mình, đắp bồi, điểm tô nền văn hóa dân tộc ngày thêm tươi thắm. Với đời sống phạm hạnh của một vị tu sỹ Phật giáo theo hệ phái Khất sỹ, Hòa thượng, Tiến sĩ Thích Giác Toàn đã thân chứng những điều vi diệu của giáo pháp Phật Đà. Trong quá trình chứng nhập cảnh giới an lạc, giải thoát, dưới góc nhìn của mỹ học hiện đại, Hòa thượng đã “kiến chiếu” vào văn thơ Lý - Trần để đưa ra những kết luận, những đánh giá thú vị và phù hợp, trong sự tương quan, dung hợp giữa lý luận văn học và tác phẩm văn học thành cuốn sách Thẩm mỹ Phật giáo thời Lý - Trần qua văn chương. Qua cuốn sách, tác giả - Hòa thượng Thích Giác Toàn - muốn một lần nữa khẳng định, thơ văn Lý - Trần chẳng những mang tính thẩm mỹ Phật giáo của riêng thời đại mà nó còn là cái đẹp muôn đời của dân tộc và nhân loại. Với lối viết giản dị của một vị sư chứng ngộ lẽ vô thường và qua cái nhìn minh triết của Phật giáo, tác giả đưa đến cho người đọc những trải nghiệm, những cảm nhận thật sâu sắc về lẽ vô thường và thường, về vô ngã và ngã, về có và không, về bất tịnh và tịnh… Và ngay trong những cặp phạm trù ấy đã thể hiện rõ sự dung hợp của hai mặt đối lập, mà ranh giới giữa chúng chỉ là một hơi thở, một phần nhỏ trong niệm thức (sát - na). Ví như, khi tác giả quán niệm, vô thường và thường tương tự như hai mặt của một tờ giấy. Giác ngộ thì là cái đẹp, cái trác tuyệt; không giác ngộ (không thấu triệt) thì nó sẽ trở thành bi kịch, vì khi biết thân vô thường rồi bi quan, chán nản, bế tắc cuộc sống v.v… đều xem như là bi kịch do sự sợ hãi trước cái vô thường. Nội dung cuốn sách Thẩm mỹ Phật giáo thời Lý - Trần qua văn chương được tác giả chia làm bốn phần. Trong đó, ba phần đầu là nội dung chính, thể hiện những nghiên cứu khoa học nghiêm túc của tác giả trên cơ sở Phật giáo Việt Nam trong mối tương quan với dân tộc, văn hóa dân tộc, đặc biệt là dấu ấn của nó trong văn chương thời Lý - Trần, và những giá trị thẩm mỹ tự thân của nó. Phần bốn, là những đánh giá, kết luận của tác giả cho người đọc dễ lĩnh hội. Qua Thẩm mỹ Phật giáo thời Lý - Trần qua văn chương của tác giả - Hòa thượng Thích Giác Toàn, ta thêm yêu, thêm trân trọng Phật giáo và những đóng góp, những giá trị của nó trong đời sống xã hội. Sách do Nhà xuất bản Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh ấn hành, tháng 9 năm 2011. Trân trọng giới thiệu cùng độc giả./. Cư sỹ Yên Sơn

Hương thiền ngàn năm Thơ văn thiền sư Lý – Trần

Trong nhiều ngàn năm gắn bó, đồng hành cùng dân tộc, Phật giáo đã trải qua các giai đoạn phát triển thăng trầm cùng với chiều dài lịch sử. Thời đại Lý, Trần là một giai đoạn lịch sử đặc biệt với sự phát triển rực rỡ về tư tưởng, để lại nhiều thành tựu trên mọi phương diện đời sống của đất nước cũng như Phật giáo. Ở thời đại ấy, có những vị vua đồng thời là thiền sư như Lý Thánh Tông, Trần Thái Tông, Trần Nhân Tông…đã kết tinh một tư tưởng, vừa là cơ sở lý thuyết, vừa là thực tiễn hành động, lại vừa là nền tảng vững chắc. Trong cuộc chiến chống quân xâm lăng, chiến thắng đế quốc Nguyên Mông cũng như lúc nước nhà được độc lập, hòa bình, vua Trần đã không thụ hưởng vinh quang mà lại chuyên tâm tu tập, ông đã nhường quyền lãnh đạo cho thế hệ trẻ và chống gậy lên non cao thiền định, đi khắp các làng mạc để khuyến khích dân chúng phá bỏ các dâm từ, sống theo năm giới, mười thiện nghiệp, tạo dựng những giá trị sống làm nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài. Theo sự biến thiên của lịch sử, với chính sách hủy diệt văn hóa tàn bào của quân Minh xâm lược, đất nước ta đã mất hầu hết di sản của tiền nhân, đặc biệt là các di sản văn tự, chỉ còn lại một số ít được gìn giữ qua nhiều thời đại, qua các sáng tác văn học thời Lý, Trần và được lưu truyền đến ngày nay, tư tưởng ấy được Lê Quát tự vấn: “Nhà Phật lấy họa phúc để cảm động lòng người sao mà được người tin theo sâu bền như thế! Trên từ vương công, dưới đến dân thường, hễ bố thí vào việc nhà Phật dù đến hết tiền của cũng không sẻn tiếc … Cho nên trong tự kinh thành, ngoài đến châu phủ, cho đến thôn cùng ngõ hẻm, không phải ra lệnh mà tuân theo, không bắt phải thề mà giữ đúng”. Từ trước đến nay có nhiều công trình nghiên cứu, chuyển dịch về thơ văn thời Lý, Trần, nhưng để dịch tương đối đầy đủ, đặc biệt là chuyển toàn bộ các sáng tác văn học của các thiền sư ở thời Lý, Trần sang thể thơ lục bát của dân tộc như nhà thơ Trần Quê Hương (bút danh của Hòa thượng Thích Giác Toàn) trong tập “Hương Thiền Ngàn Năm”. Sách do Nhà xuất bản Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh xuất bản tháng 8/2010. Cuốn sách này gồm có nhiều bài thơ lục bát về Thiền sư La Quý, Thiền sư Pháp Thuận, Đại sư Khuông Việt, Thiền sư Vạn Hạnh, Trưởng lão Định Hương,… Cuốn sách Hương Thiền Ngàn năm là một tặng phẩm đầy ý nghĩa nhân Đại lễ kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long – Hà Nội, mang đậm triết lý của tiền nhân xưa đi vào đời sống hiện đại qua thể thơ lục bát khéo ẩn chất trí tuệ dưới nhịp điệu tự tình, để tư tưởng của thời đại Lý, Trần mãi lưu truyền, vang vọng trong thi ca đương đại. Kiều Nga

Sách Chùa Việt Nam tiêu biểu

Phật giáo từ Ấn Độ được truyền vào nước ta từ những thế kỷ đầu Công nguyên. Trải dài hàng ngàn năm tồn tại và phát triển, Phật giáo gắn liền với lịch sử và ảnh hưởng lớn đến chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa...dân tộc.           Qua những thăng trầm của lịch sử, Phật giáo cũng có thời thịnh, suy. Tuy nhiên, kể từ khi du nhập cho đến nay Phật giáo vẫn là một tôn giáo có ảnh hưởng sâu, rộng nhất trong số những tôn giáo hiện hữu ở Việt Nam. Văn hóa Phật giáo được thể hiện sâu sắc và phong phú qua các công trình kiến trúc, âm nhạc, hội họa, điêu khắc, lễ hội... Văn hóa Phật giáo đã trở thành di sản quý báu của văn hóa nước nhà.         Từ Bắc đến Nam, từ miền ngược đến miền xuôi, từ nông thôn đến thành phố... ở đâu người ta cũng thấy có sự hiện diện của những ngôi chùa, nơi hội tụ của nhu cầu tâm linh từ ngàn xưa để lại: “Đất vua, chùa làng, phong cảnh Bụt”.           Thế kỷ 11 (sau Công nguyên), Luy lâu (Thuận Thành, Bắc Ninh) đã xây dựng được 20 ngôi chùa, đến nay (2011) cả nước có hơn 16.000 cơ sở thờ tự của Phật giáo, có vị trí quan trọng trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng, nhiều ngôi chùa được xếp hạng di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia, trở thành danh thắng cuốn hút nhiều du khách trong và ngoài nước.           Cuốn sách giới thiệu đến bạn đọc những thông tin đầy đủ, chính xác về các ngôi chùa tiêu biểu nhất trong hệ thống chùa Việt Nam. Sách do Nhà Xuất bản Tôn giáo phát hành tháng 1/2011.          Chùa Việt Nam tiêu biểu của nhóm tác giả Đỗ Hoài Tuyên (chủ biên), Nguyễn Đức Lữ, Nguyễn Quang Khải, Trương Đình Dũng, Phước Đình, Phước Hạnh.    Cuốn sách gồm hai phần:         Phần 1: Chùa Việt Nam         Phần 2: Những ngôi chùa Việt Nam tiêu biểu                 Cuốn sách này giới thiệu những ngôi chùa tiêu biểu nhất, có thông tin về lịch sử, kiến trúc, hệ thống thờ tự, di vật, các nhà sư từng trụ trì hoặc có công xây dựng, phát triển ngôi chùa (có hình ảnh kèm theo). Cuốn sách “Chùa Việt Nam tiêu biểu” thực sự hấp dẫn và bổ ích với những ai quan tâm đến Phật giáo Việt Nam.           Đây là một công trình khoa học công phu, cuốn sách này sẽ giúp cho những nhà nghiên cứu, học sinh, sinh viên, tăng ni, Phật tử và những người quan tâm đến đạo Phật hiểu sâu hơn về công trình kiến trúc, văn hóa Phật giáo Việt nam qua các ngôi chùa.           Trí Dũng